أبي المعالي القونوي ( مترجم : خواجوى )

24

مرآة العارفين ومظهر الكاملين في ملتمس زبدة العابدين ( فارسى )

اما رحمان : آن اسم حق ، به اعتبار گستردگى وجود بر اعيان است . بين راحم و مرحوم نسبتى واقع گشته است رحيم : اسم او به اعتبار هر عينى مىباشد كه اختصاص به بخشى از بخش‌هاى وجود دارد ، پس به سبب نسبت رحمت امتنانى 26 عامش كه به رحمان اختصاص دارد سزاوارتر است ، در حالىكه ( رحمت ) وجوبى خاص به رحيم ويژگى داشته و اراده ظهور رحمت شده را دارد تا بدان ، راحميت و رحمانيتش را ، و به واسطه اعمال مورد رحمت قرارگرفتگان - هنگام اعطاى پاداششان - رحيميتش را آشكار سازد ، لذا بين دو نسبت داده شد ، نسبتى واقع گشت ، و آن‌دو : راحم و مرحوم‌اند . رحمت رحمانى عمومى است و رحمت رحيمى وجوبى چون اين را فهميدى اكنون براى اسم « رحمان » دايره‌اى ترسيم كن و در آن ، آن‌چه را كه در غير اين دايره انجام دادى انجام ده و اسم « رحمان » را در جانب راست مشخص نما و كليات تمام موجودات را در طرف چپ ، چون رحمت رحمان هر چيزى را فراگرفته است ، و هرچه را كه رحمتش فراگرفته باشد ، آن مرحوم است ؛ سپس رحمت را در برزخ مشخص نماى ، و در « رحيم » آن‌چه را كه در « رحمان » انجام دادى انجام ده ، جز آن‌كه رحمت رحيمى ، رحمت وجوبى است و تعلق به عمل دارد ، بنابراين مرحوم آن‌دو ، مؤمنان‌اند كه عمل صالح و نيكو انجام مىدهند ، پس اسم « رحيم » را در جانب راست و اسماى مؤمنان را در طرف چپ مشخص كن و رحمت را - در برزخ - كه به